Πέμπτη, 22 Ιουνίου 2017

Τέχνη

Δεν γνωρίζω προσωπικά τον κ. Τηλέμαχο Μαράτο, αν και έχουμε κατά καιρούς διασταυρώσει τις πέννες μας σε στήλες εφημερίδων και περιοδικών εδώ και χρόνια. Ωστόσο, διαβάζοντας την πρόσφατη επιστολή του με τίτλο 'Μάζες, τέχνη και τελάρα' (Καθημερινή 20/6) δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω με το πνεύμα και το γράμμα της.

Κύριε διευθυντά
 
Στο άρθρο του στην «Κ»  (1/6/ 2017) ο κ. Δημήτρης Αθηνάκης προτείνει να ανοίξει συζήτηση περί τέχνης, έχοντας προηγουμένως δηλώσει ότι «τέχνη είναι και κάνει ό,τι θέλει». Συγχρόνως γράφει ότι «η τέχνη δεν είναι υποχρεωμένη να απευθύνεται στις μάζες». Το πρόβλημα είναι ότι «όποιος κάνει ό,τι θέλει» δεν είναι απαραιτήτως και καλλιτέχνης, άξιος σεβασμού.
     Τέχνη για τις «μάζες» που έχουν περάσει ώρες, χρόνια, δεκαετίες μελετώντας ράφια βιβλίων και ξεροσταλιάζοντας κοιτάζοντας πίνακες σε μουσεία, θέατρα, συναυλίες κ.λπ. δεν είναι σκουπίδια ατάκτως πεταμένα και στρωσίδια κρεβατιών αφημένα τυχαίως. Τέχνη είναι να παίρνει κάποιος μία πέτρα και να φτιάχνει τον Ερμή του Πραξιτέλη ή ένα τελάρο και να ζωγραφίζει την Τζοκόντα. Ή να προσπαθεί. Όχι πιστεύοντας ότι οτιδήποτε κάνει, επειδή «έτσι θέλει», είναι άξιο σεβασμού από τις «μάζες».
     Τηλέμαχος Μαράτος

Τετάρτη, 21 Ιουνίου 2017

Δεκατέσσερεις ώρες

Ένας γάμος στη Ραψάνη παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, μια και προσφέρει μια άριστη πρόφαση για Κυριακάτικη φυγή από την πόλη και αλλαγή παραστάσεων. Ξεκινούμε νωρίς -- άλλωστε η μέρα είναι μεγάλη πλέον -- και παίρνουμε τον γνωστό δρόμο. Καλός ο καιρός, ελάχιστη η κίνηση, γρήγορη η διαδρομή, γνωρίζουμε και τη νέα σήραγγα του Πλαταμώνα: τέλος οι στροφές. Στις 8.30 βρισκόμαστε έξω από τον Άγιο Αθανάσιο, τη μια από τις δυο ενοριακές εκκλησίες της Ραψάνης, γυρίζοντας συγχρόνως νοερά κάπου πενήντα χρόνια πίσω. Εδώ περνούσαμε τα καλοκαίρια μας μικροί, και τα καλντερίμια του χωριού (τώρα σχεδόν όλα τσιμεντοστρωμένα) και τα εξωκκλήσια του είναι άρρηκτα δεμένα με την ανάμνηση του πατέρα μας. Από τον δρόμο του Αγ. Αθανασίου περνούσαμε για να πάμε στο πέτρινο αλώνι στο Ανήλιο, όπου ακούγαμε ιστορίες από την Παλαιά Διαθήκη (συνήθως για τον Προφήτη Ηλία, λόγω επικαιρότητος) και μάθαμε να ψάλλουμε το ‘Φως ιλαρόν’. 

     Μπαίνουμε στον ναό που είναι όμορφα εξωραϊσμένος. Η ακολουθία βρίσκεται στο Εωθινό Ευαγγέλιο. Ο ιερέας είναι καλός, το εκκλησίασμα ήσυχο, κι έτσι κάνουμε τον Όρθρο και τη Θ. Λειτουργία κατά τάξιν, σε λίγο σύντομο χρόνο: στις 10 απολύουμε. Έχουμε άνεση, κι έτσι πηγαίνουμε μέχρι το κοιμητήριο του χωριού. Μια και βρίσκουμε κι εκεί τον ιερέα, ψάλλουμε ένα Τρισάγιο για τους κεκοιμημένους συγγενείς που τόση αγάπη μας έδειχναν όταν μας είχαν κοντά τους στα μικρά μας χρόνια. Ο Θεός να τους αναπαύσει όλους. Κατεβαίνουμε στην πλατεία με τα αιωνόβια πλατάνια της για τον καφέ μας, κι έπειτα περιδιαβάζουμε λίγο στο χωριό, μια και η μέρα είναι ιδανική για βόλτα: σύννεφα, αεράκι, χωρίς καύσωνα. Η γύρω φύση είναι στα καλύτερά της. Χαιρετούμε από μακριά τους Αγίους Θεοδώρους και τον Αϊ-Λιά στον απέναντι δασωμένο λόφο: ο χρόνος δεν φθάνει για να πάμε ως εκεί.

 

      Ανηφορίζουμε και πάλι προς το ναό. Εκεί κοντά είναι και το σπίτι απ’ όπου θα βγει η νύφη. Περνούμε να χαιρετίσουμε τη Γεωργία, που με τόση φροντίδα τα οργάνωσε όλα, παρόλο το πρόσφατο πένθος της. Πόσο θα θέλαμε να είναι κι ο Παναγιώτης κοντά μας, αλλά τώρα παρίσταται αοράτως από αλλού. Μαθαίνουμε ότι και ο μεγαλύτερος αδελφός του νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση μετά από πρόσφατο εγκεφαλικό. Μου έρχεται στο νου το παλιό τραγούδι της Μούσχουρη: «Της ζωής οι καταιγίδες παν μαζί με τη χαρά», και αντίστροφα βέβαια, για να μη ξεχνιόμαστε. Έρχεται η ώρα, γίνεται το μυστήριο με ιεροπρεπή ατόσφαιρα, χωρίς θόρυβο, όπως πρέπει. Ο Αργύρης και η Αφροδίτη είναι πλέον ‘εστεμμένοι’: να ζήσουν και να είναι πάντα γεροί και ευτυχισμένοι. 

     Αλλαγή σκηνικού, μια και το επόμενο επεισόδιο έχει προγραμματισθεί παραθαλάσσια, στο Καστρί-Λουτρό. Πηγαίνουμε σε φάλαγγα για να μη χαθούν όσοι δεν γνωρίζουν το μέρος. Άλλο κλίμα εδώ: αεράκι αξιοπρεπές, και κύμα που θυμίζει... Ειρηνικό. Ωστόσο δεν μας χαλάει τη διάθεση -- απεναντίας. Η συντροφιά από συναδέλφους και φίλους είναι καλή και η ώρα περνάει ευχάριστα. Ευχόμαστε, πίνουμε στην υγειά τους, και κάποια στιγμή τους αποχαιρετούμε για την επιστροφή: υπάρχουν και ιατρικές εκκρεμότητες. Υπολόγιζα να γυρίσουμε χωρίς στάση, αλλά η σαρξ είναι ασθενής, κι έτσι σταματούμε στα διόδια για μισή ώρα ύπνου στο αυτοκίνητο. Είναι ό,τι μας χρειάζεται.
     Επιστρέφουμε στα ίδια: ο άρρωστός μου με το σοβαρό πνευμονικό πρόβλημα θα πρέπει να διακομισθεί στο εφημερεύον νοσοκομείο (οι ‘καταιγίδες’ που λέγαμε...). Ευτυχώς η συνεννόηση γίνεται γρήγορα, ετοιμάζουμε τα σχετικά χαρτιά, παίρνει το δρόμο του. Δύσκολη περίπτωση, αβέβαια η έκβαση, είθε να γίνει κάτι και μ’ αυτόν. Εκεί που ετοιμάζομαι να φύγω, μου τηλεφωνεί μια αδελφή από άλλο τμήμα: «Μια άρρωστη θέλει να κοινωνήσει, αύριο έχει βαρύ χειρουργείο νωρίς το πρωί, μπορούμε να βρούμε ιερέα τέτοια ώρα; Εσάς σκέφτηκα να ρωτήσω». Είναι εννιά το βράδυ, αρχίζω τα τηλεφωνήματα, τελικά το οργανώνουμε κι αυτό. Θα πρέπει να θυμηθώ να ρωτήσω πώς πήγε η επέμβασή της. Επιτέλους, επιστρέφουμε στο σπίτι μετά από δεκατέσσερεις ώρες που είχαν απ’ όλα. Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν.

Σάββατο, 17 Ιουνίου 2017

Επιφυλάξεις

Είναι απορίας άξιο πώς άνθρωποι που κατά τεκμήριο δεν έχουν ιδιαίτερη σχέση με την Εκκλησία και την Χριστιανική αλήθεια -- αν τα πιστεύουν καθόλου αυτά τα πράγματα -- δεν δυσκολεύονται να επικαλούνται ιδιαιτέρως επιλεκτικά το Ευαγγέλιο όταν αυτό εξυπηρετεί τις δικές τους σκοπιμότητες. Έτσι ακούσαμε προχθές τον δήμαρχο της πόλης μας να προβάλλει την αρετή της αγάπης για να δικαιολογήσει την σημερινή ετήσια παρέλαση των ομοφυλοφίλων («ο πρώτος που κήρυξε την αγάπη ήταν ο ίδιος ο Χριστός...»). Ας θυμηθούμε όμως ότι δεν κήρυξε μόνο αυτό ο Χριστός, και ότι σύμφωνα με τον Απόστολο Ιάκωβο, «ὁ εἰπὼν μὴ μοιχεύσῃς, εἶπε καὶ μὴ φονεύσῃς· εἰ δὲ οὐ μοιχεύσεις, φονεύσεις δέ, γέγονας παραβάτης νόμου». Όχι μόνο όσα μας βολεύουν, επιλεγμένα και κουτσουρεμένα. Και ακόμη, η αντίδραση της Εκκλησίας δεν είναι απέναντι σε ανθρώπινα πρόσωπα (που οφείλουμε να αγαπούμε ως αδελφούς) αλλά σε εκδηλώσεις που έχουν ως μόνο σκοπό να προκαλέσουν αντιδράσεις και να δημιουργήσουν δημόσιο θόρυβο γύρω από μια εισαγόμενη πρακτική που δεν συνάδει με την Χριστιανική ηθική. Άλλωστε, και μόνο το γεγονός ότι οι εκδηλώσεις αυτές έχουν ως προστάτες και χορηγούς ξένες διπλωματικές αποστολές (με πρώτη εκείνη των ΗΠΑ) πρέπει να μας κάνει ιδιαίτερα  επιφυλακτικούς για τα κίνητρά τους.

Τετάρτη, 14 Ιουνίου 2017

Λογοπαίγνιο

Δεν ξέρω αν κάποια πράγματα λέγονται επίτηδες με τρόπο που να προκαλούν γέλωτα ή απλώς τόσο φτάνει η νοημοσύνη αυτών που τα διατυπώνουν. Ακούω π.χ. ότι ένα από τα προαπαιτούμενα που ακόμη εκκρεμούν είναι η «εκούσια [ή εθελοντική] εισφορά των εφοπλιστών» που θα είναι, λέει, υποχρεωτική για το 2018 ή 19 (δεν έχει σημασία). Δεν είμαι εφοπλιστής ούτε αυτόκλητος συνήγορος της συμπαθούς αυτής τάξης συνανθρώπων μας. Ωστόσο, το πώς συμβαδίζει το ‘εκούσιος’ με το ‘υποχρεωτικός’, αυτό μόνο οι πολιτικοί γλωσσοπλάστες εντός και εκτός Ελλάδος μπορούν ίσως να το εξηγήσουν. Αλλά όπως λέγαμε πρόσφατα, χρησιμοποιούν τις λέξεις με το νόημα που θέλουν αυτοί, ούτε λιγότερο ούτε περισσότερο. Κι έτσι φροντίστε, κύριοι εφοπλιστές, να πληρώνετε εκούσια, αλλά αλίμονό σας αν δεν πληρώσετε!

Δευτέρα, 12 Ιουνίου 2017

Ομολογία

Στο δίστιχο του χθεσινού συναξαρίου -- Κυριακή των Αγίων Πάντων, η τελευταία κινητή εορτή του έτους -- διαβάζουμε:
 «Τοῦ Κυρίου μου πάντας ὑμνῶ τοὺς φίλους.
Εἴ τις δὲ μέλλων, εἰς τοὺς πάντας εἰσίτω».
     Εις τους πάντας εισήλθε πριν 56 χρόνια και ο Άγιος Λουκάς ο ιατρός ομολογητής, επίσκοπος Συμφερουπόλεως Κριμαίας (+1961), από τους πιο γνωστούς και αγαπητούς συγχρόνους αγίους, που φέτος η μνήμη του συνέπεσε με την κοινή εορτή όλων των Αγίων, ολόκληρης της θριαμβεύουσας Εκκλησίας. Η ομολογία του Χριστού είναι το κεντρικό θέμα της ημέρας: «Πᾶς ὅστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς». Αυτό ήταν και είναι το ζητούμενο σε κάθε χρόνο και τόπο, και ιδιαίτερα στις μέρες μας και στη χώρα μας, που δείχνει να τραβάει το δρόμο της προς τον ηθικό κατήφορο, με τελευταίο δείγμα γραφής βουλευτές και υπουργούς και κρατικούς συμβούλους, ακόμη και όργανα της τάξεως, να συμμετέχουν σε παρελάσεις ‘παρδαλής’ υπερηφάνειας. Έρχεται όμως η Αποκάλυψη και μας λέει: «Ο ἀδικῶν ἀδικησάτω ἔτι, καὶ ὁ ρυπαρὸς ρυπαρευθήτω ἔτι, καὶ ὁ δίκαιος δικαιοσύνην ποιησάτω ἔτι, καὶ ὁ ἅγιος ἁγιασθήτω ἔτι». Όχι ως εντολή, αλλά ως παραχώρηση του Θεού, μέχρι να ολοκληρώσουν τον δρόμο τους οι ομολογητές κάθε εποχής, αντίθετα στο κυρίαρχο ρεύμα που θέλει να αδικήσει και να ρυπώσει «εἰ δυνατόν καὶ τοὺς ἐκλεκτούς». Θα έρθει όμως ο Κριτής και θα αποδώσει «ἑκάστῳ ὡς τὸ ἔργον ἔσται αὐτοῦ». Και τότε θα δούμε ποιοι και πόσοι είναι οι φίλοι του Κυρίου.

Πέμπτη, 8 Ιουνίου 2017

"Καλά είμαι!"

«Γιατρέ, μπορώ να έχω ένα ραντεβού;» 
     Το συμφωνήσαμε, το σημείωσα στην ατζέντα, έκλεισα το τηλέφωνο. Δεν είχα ακούσει καλά το όνομα στο κινητό, αλλά είχα τον αριθμό του: θα τον έβρισκα στο αρχείο. Όπως και έγινε το απόγευμα της ίδιας μέρας, λίγο πριν έρθει. Ανέσυρα τον φάκελλο από τη ντουλάπα. Είχα να τον δω πάνω από δυο χρόνια: τότε δεν είχε κάτι σοβαρό. Τι συνέβαινε τώρα; Το ίδιο πρόβλημα ή κάτι καινούργιο; Λίγη υπομονή, και θα το μάθαινα.
     Ήταν εκεί στην ώρα του. Καλά έδειχνε, στητό παράστημα, αλλά τον είδα να διστάζει λίγο στο βηματισμό του, σαν να είχε δυσκολία με την όρασή του. Ήξερα από το ιστορικό ότι είχε πάθει μια σοβαρή λοίμωξη στα μάτια – ποιος ξέρει με τον καιρό τι προβλήματα είχαν προκύψει; Ανασκοπήσαμε τα παλιά, πιάσαμε το νήμα εκεί που το είχαμε αφήσει, φτάσαμε στα τρέχοντα. Τίποτε σημαντικό: είχε περάσει ένα κρυολόγημα, ήδη ήταν καλύτερα, ήθελε όμως και την επιβεβαίωση. (Τι καλό κι αυτό! σκέφτηκα, όχι για πρώτη φορά. Μερικοί άρρωστοι περιμένουν ώσπου να αρχίσει η βελτίωση για να πάνε στο γιατρό. Ο Θεός φέρνει την υγεία, εμείς παίρνουμε την αμοιβή και το «ευχαριστώ». Τουλάχιστον ας το αναπέμπουμε με τη σειρά μας εκεί που πρέπει). Είπαμε δυο λόγια, τον καθησύχασα ότι όλα ήταν σε καλό δρόμο, φάνηκε να το χαίρεται. Δεν βιαζόταν όμως να φύγει.
     «Όπως βλέπεις, γιατρέ, έχω πρόβλημα με την όραση. Στην αρχή στενοχωριόμουν και το έφερα βαρέως, αλλά με τον καιρό άλλαξα φιλοσοφία. Κάποια μέρα πήγα στη Σχολή Τυφλών. Και είδα εκεί νέους ανθρώπους, παιδιά γεννημένα χωρίς το φως τους, να χαίρονται, να μαθαίνουν, να απολαμβάνουν τη ζωή. Και είπα στον εαυτό μου: Για στάσου βρε! Εσύ μπορείς και κάνεις τον περίπατό σου, και ζεις σχεδόν φυσιολογικά σε σύγκριση με όλους αυτούς εδώ, και παραπονιέσαι από πάνω; Από τότε ούτε γκρίνια ούτε τίποτε. Δόξα τω Θεώ, καλά είμαι!»
     Κι έχοντας αφήσει πίσω του ένα σπουδαίο μάθημα ζωής, σηκώθηκε, μου έσφιξε το χέρι, και βγήκε με τα προσεκτικά του βήματα για να συνεχίσει τον περίπατο που έκανε τακτικά, τηρώντας πιστά την εντολή του καρδιολόγου του.

Τρίτη, 6 Ιουνίου 2017

Αγία Τριάδα

Στις πολλές ήδη υπάρχουσες ιστοσελίδες με Ορθόδοξο πνευματικό περιεχόμενο έρχεται να προστεθεί αυτή του Ιερού Ανδρώου Ησυχαστηρίου ‘Η Αγία Τριάς’, που ίδρυσε ο μακαριστός π. Συμεών Κραγιόπουλος. Για όσους είχαμε την ευλογία να τον γνωρίσουμε αποτελεί μια παρακαταθήκη διδαχών του και μια ακόμη ανάμνηση όσων μας έλεγε «μεθ' ἡμῶν βιοτεύων». Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η βιογραφία του, εν πολλοίς άγνωστη στους περισσοτέρους. Όπως συχνά συμβαίνει σε ανάλογες περιπτώσεις, μας φανερώνει πόσο λίγο αντιλαμβανόμασταν τον πλούτο που είχαμε δίπλα μας τόσα χρόνια, κάτι που συνάδει και με το επίγραμμα στον τάφο του Γέροντος: ‘Ταπείνωση, αφάνεια, σιωπή’. Είθε με τις πρεσβείες του να αναπληρώσουμε τα κενά αυτά, μέσα από την ανάγνωση και την ακρόαση των ομιλιών του. Και βέβαια με την εφαρμογή τους.  

Σάββατο, 3 Ιουνίου 2017

Οπισθοδρόμηση

[Σκίτσο του Ηλ. Μακρή, Καθημερινή 2/6/2016]

Πληροφορούμαστε τις τελευταίες ημέρες ότι με προωθούμενο νομοσχέδιο τα πανεπιστήμια θα επιστρέψουν σε συνθήκες 1982 ως προς την εκλογή των πρυτανικών αρχών και τα λοιπά διοικητικά τους θέματα καθώς και ως προς το πανεπιστημιακό «άσυλο», με συμμετοχή των φοιτητών στις εκλογές και άλλα τέτοια φαιδρά πλην τραγικά δρώμενα. Για πισωγύρισμα στα Πανεπιστήμια γράφουν οι εφημερίδες. Με δυο λέξεις, ακαδημαϊκός Μεσαίωνας. Τον ζήσαμε στη μεταπολιτευτική Ελλάδα, τον ξέρουμε πολύ καλά.
     Αλλά τι άλλο θα μπορούσαμε να περιμένουμε από ανθρώπους που κατά κανόνα αναδείχθηκαν πολιτικά μέσα από την βίαια αντίδραση σε κάθε μορφή ποιότητας στην εκπαίδευση; Από τη διάλυση συνελεύσεων και την παρακώλυση μαθημάτων μέχρι την… εντοίχιση καθηγητών και τον ξυλοδαρμό των αντιθέτων, όλες οι δημοκρατικές διαδικασίες έχουν χρησιμοποιηθεί από εκείνους που πιστεύουν στο δίκαιο του πιο φωνακλά και στο δόγμα ότι τα ‘τούβλα’, όπως και οι ‘φελλοί’, τελικά επιπλέουν στην κοινωνία, ανερχόμενα ακόμη και στα ανώτατα πολιτικά αξιώματα.
     Με δεδομένα σαν κι αυτά και άλλα, όπως η επιδιωκόμενη αναθεώρηση (διάβαζε αποδόμηση) της ιστορίας, τα άθρησκα θρησκευτικά, οι έκφυλες ταυτότητες και τα παρόμοια, καταλαβαίνει κανείς ότι η όποια οικονομική ζημία είναι το μικρότερο από τα κακά που απεργάζεται η ηγεσία της χώρας μας.

Παρασκευή, 2 Ιουνίου 2017

Χάμπτι Ντάμπτι

Η είδηση που κυριαρχεί από χθες στα Μέσα είναι η δήλωση του Αμερικανού προέδρου Τραμπ ότι δεν πρόκειται να σεβασθεί τη συμφωνία των Παρισίων για την κλιματική αλλαγή. Βροχή -- για κλίμα άλλωστε πρόκειται -- οι αντιδράσεις της παγκόσμιας κοινότητος στην... καταιγιστική δήλωση, ωστόσο ο Λευκός Οίκος «διαβεβαίωσε επίσης τους ηγέτες ότι η Αμερική παραμένει δεσμευμένη [...] στις εντατικές προσπάθειες προστασίας του περιβάλλοντος», αν διάβασα καλά την είδηση. Δέσμευση, προσπάθεια, προστασία, περιβάλλον: λέξεις βαριές, ζυγισμένες, που σημαίνουν ακριβώς τί;
     Κι εδώ θυμάμαι έναν παλιό γνώριμο -- έχει περάσει και από τη στήλη αυτή: τον αυγόσχημο Χάμπτι Ντάμπτι, από την «Αλίκη μέσα στον καθρέφτη», που κάνει τον ακόλουθο διάλογο με τη μικρή πρωταγωνίστρια του Λιούις Κάρολ:
     «Όταν εγώ χρησιμοποιώ μια λέξη», είπε ο Χάμπτι Ντάμπτι με μάλλον περιφρονητικό τόνο, «αυτή σημαίνει αυτό που θέλω εγώ, ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο».
     «Το ερώτημα είναι», είπε η Αλίκη, «αν μπορείς να κάνεις τις λέξεις να σημαίνουν τόσα διαφορετικά πράγματα».
     «Το ερώτημα είναι», είπε ο Χάμπτι Ντάμπτι, «ποιος θα είναι αφεντικό -- αυτό είναι όλο».

    Έτσι, ανάλογα με την απάντηση που θα έχουμε στο δεύτερο ερώτημα, μπορούμε να καταλάβουμε και τις έννοιες των βαρυσήμαντων λέξεων που σημειώσαμε παραπάνω, χωρίς να ξεχνούμε ότι επίδοξοι Χάμπτι Ντάμπτι υπάρχουν στον κόσμο περισσότεροι του ενός.

Πάρτα όλα

Η ελληνική πραγματικότητα βρίθει από καταστάσεις που πολώνουν τις δημόσιες υπηρεσίες, τους πολιτικούς φορείς, αλλά και την κοινωνία. Πρόχειρα παραδείγματα: τα αρχαία ευρήματα στις ανασκαφές του μετρό, η εκμετάλλευση του Ελληνικού, η εξόρυξη χρυσού στις Σκουριές, και άλλα, 'ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμός, μικρὰ μετὰ μεγάλων'. Η πόλωση φαίνεται στο ότι πάντα ακούγονται οι δυο διαμετρικά αντίθετες θέσεις (αυτό που στην φυσιολογία ονομάζουμε «όλον ή ουδέν»). Είναι όμως όντως έτσι τα πράγματα;
     Για να μη πολυλογούμε, αν σε κάθε διένεξη ή δίλημμα υπήρχε απόλυτο άσπρο και μαύρο, σωστό ή λάθος, αργά ή γρήγορα η κοινή λογική θα μας οδηγούσε σε ορθές αποφάσεις. Ωστόσο συνήθως έχουμε να κάνουμε με ποικίλες και πολυάριθμες αποχρώσεις του γκρι. Ή μάλλον με το ότι ‘ουδέν κακόν αμιγές καλού’, και αντίστροφα. Πάντα κάτι χάνουμε και κάτι κερδίζουμε, πάντα (το ξέρουμε δα και από την ιατρική) θα πρέπει να ζυγίσουμε το κόστος και το όφελος μιας ενέργειας και να αποφασίσουμε με βάση το αλγεβρικό τους άθροισμα. Σκύλος χορτάτος και πίτα ολάκερη δεν γίνεται. Έλα όμως που εκτός από τα αντικειμενικά μεγέθη (που πολλές φορές είναι άγνωστα ή μη μετρήσιμα), συχνά έχουμε να κάνουμε και με τις ιδεολογικές και συναισθηματικές αποχρώσεις των ‘συνιστωσών’ ενός προβλήματος, που συνοδεύονται από φωνασκίες, απειλές, χειροδικίες, δικαστικές μάχες και άλλες εκδηλώσεις κοινωνικού αυθορμητισμού (επί το σεμνότερον). Αν προσθέσουμε και τα ποικίλα μασκαρεμένα συμφέροντα που κρύβονται πίσω από την ‘ιδεολογία’, καταλαβαίνουμε ότι δεν υπάρχει περίπτωση να πρυτανεύσει η κοινή λογική, έστω και σχετική όπως παραπάνω είπαμε.
     Και τελικά, όπως συνήθως συμβαίνει, όποιος θέλει τα πολλά χάνει και τα ελάχιστα.   

Σάββατο, 27 Μαΐου 2017

Συγκυβέρνηση

Ανέκδοτο από την εποχή του Ψυχρού. Ο Μπρέζνιεφ είναι αφεντικό στο Κρεμλίνο, ο Κοσύγκιν πρωθυπουργός του. Κάποια στιγμή, ενώ συζητούν στο γραφείο του δεύτερου, χτυπάει το τηλέφωνο: είναι ο πρωθυπουργός της Πολωνίας που ζητάει ακρόαση. Ο Κοσύγκιν πιάνει το ακουστικό, το αφεντικό παρακολουθεί ετερόπλευρα τη συνομιλία που εξελίσσεται κάπως έτσι: «Όχι! Όχι! Όχι! Όχι! Ναι! Όχι! Όχι! Όχι! Ναι! Όχι! ΟΧΙ!», και κατεβάζει νευρικά το ακουστικό. Ο Μπρέζνιεφ τον κοιτάζει βλοσυρά και ρωτάει: «Σύντροφε, γιατί του είπες δυο φορές Ναι;» Η απάντηση: «Με ρωτούσε αν τον ακούω καθαρά!»
     Πώς και το θυμήθηκα; Διάβασα για τις χθεσινές δηλώσεις του Διευθυντή της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κυβερνώντος κόμματος Κ. Ζαχαριάδη, όπου μεταξύ άλλων είπε ότι «Ουσιαστικά στα δημοσιονομικά συγκυβερνάμε με τους θεσμούς, με την τρόικα. Πολλές φορές μας πιάνουν το χέρι και μας γράφουν το νομοσχέδιο». Τηρουμένων των αναλογιών, μπορούμε να φανταστούμε ποιος λέει ναι και όχι και για ποια αιτήματα, όπως στην παραπάνω ιστορία.

Παρασκευή, 26 Μαΐου 2017

Βροχή

Ξυπνώ, αλλά στριφογυρίζω στα σεντόνια, ελπίζοντας να κλέψω από τον γερο-Μορφέα ένα συμπλήρωμα ύπνου. Δεν κοιτάζω την ώρα. Το γύρω ημίφως θυμίζει εξήμιση, πάνω κάτω. Νωρίς είναι, αλλά μπορώ να σηκωθώ και να διαβάσω κάτι. Όσο να το διαπραγματευθώ με τον νυσταλέο εαυτό μου, οι κεραίες μου πιάνουν ξυπόλητα προσεκτικά βήματα να απομακρύνονται. Το έτερον ήμισυ βγαίνει ακροποδητί και κλείνει πίσω του την πόρτα. Ασ’ τον να κοιμηθεί, θα λέει. Της δίνω τον απαραίτητο χρόνο για την πρωινή ετοιμασία, σηκώνομαι κι εγώ. Το φως δεν έχει αλλάξει, μάλλον θα κοντεύει εφτά. Κατευθύνομαι προς το καθιστικό: εκείνη είναι έτοιμη. Ανταλλάσσουμε καλημέρες. Τι ώρα είναι; Κοιτάζω το παράθυρο πριν δω το ρολόι: βρεγμένα έξω, μουντός ουρανός , απροσδιόριστος ο χρόνος. Οχτώ παρά δέκα. Πώς μας ξεγελάει το φως… Κι εγώ νομίζω ότι ξύπνησα χαράματα.
     Φεύγει εκείνη, ξυρίζομαι εγώ, πρόγευμα, λίγη μελέτη, να πηγαίνουμε. Βγαίνοντας για το αυτοκίνητο βλέπω ότι η βροχή πέφτει πλέον κανονικά, με την χαρακτηριστική τυμπανοκρουσία στις λαμαρίνες. Εγγλέζικη ατμόσφαιρα, με πάει χρόνια πίσω, όταν το άκουσμα και το θέαμα ήταν καθημερινό, συνηθισμένο. Πώς μαθαίνει ο άνθρωπος να ζει υπό διαφορετικές συνθήκες… Συχνά αφήνουμε την ψυχή μας να μαυρίσει μόλις λίγο κρυφτεί ο ήλιος. Άλλοι ταξιδεύουν χιλιάδες χιλιόμετρα για να τον βρουν μια-δυο φορές το χρόνο.
     Οι δρόμοι μοιάζουν με ρέματα, τα αυτοκίνητα με ταχύπλοα, οι ρόδες σηκώνουν κύματα μόλις το πόδι βαρύνει λίγο στο γκάζι, κι αλίμονο στους διαβάτες που θα βρεθούν στο διάβα τους. Θέλω να προσκυνήσω την κάρα της Αγ. Παρασκευής στη ρωσική εκκλησία, κι έτσι αλλάζω το συνηθισμένο δρομολόγιο. Θα βρω να σταματήσω; Πόσο θα βρέχει; Θα πάρω ομπρέλα; Ένα σωρό πεζά ερωτήματα για έναν σκοπό που δεν θα έπρεπε να γνωρίζει εμπόδια. Είναι να απορεί κανείς πόσο εύκολα ‘κολλάμε’ αν βγούμε λίγο από τα νερά μας, αν οι συνθήκες αλλάξουν. Αλλού ο κόσμος οδοιπορεί εβδομάδες και μήνες για ένα προσκύνημα. Φτάνω χωρίς δυσκολία, βρίσκω χώρο για στάθμευση ακριβώς δίπλα στην εκκλησία. Δέκα βήματα δρόμος. Η λειτουργία πλησιάζει στο τέλος. Προσκυνώ την κάρα της Αγίας λέγοντας μέσα μου το απολυτίκιό της, φεύγω για τη δουλειά. «Ολιγόπιστε, εις τι εδίστασας;» θα έλεγε και σε μένα ο Κύριος διαβάζοντας τους λογισμούς μου.
     Η βροχή συνεχίζεται αμείωτη. Το νερό κατεβαίνει ποτάμι από το Πανόραμα προς την Πυλαία και πιο κάτω. Τα κύματα συνεχίζουν να σηκώνονται. Φτάνω, σταθμεύω στο υπόγειο πάρκινγκ της κλινικής, στεγνός προχωρώ προς το γραφείο. Ένα φαρδύ καπέλο τραβάει την προσοχή μου στην αναμονή. Όσο να αναρωτηθώ για το ασυνήθιστο θέαμα, η κάτοχός του σηκώνεται και με χαιρετάει με ένα πλατύ και εγκάρδιο χαμόγελο. Είναι μια φίλη αγγλίδα που ζει πολλά χρόνια στην Ελλάδα. Αλλάζουμε γλώσσα: τον καιρό τον σχολιάζεις καλύτερα στα αγγλικά. «Αγαπώ τη βροχή», λέει με έμφαση, «τα πουλιά που κελαηδούν, τη μυρωδιά του χώματος, τον ήχο της. Μου θυμίζει τα παιδικά μου χρόνια!» Συμμερίζομαι τα αισθήματα και τις αναμνήσεις της, και την αποχαιρετώ, σκεπτόμενος πόσο ευγνώμονες είναι κάποιοι άνθρωποι για πράγματα που εμάς μας κάνουν να δυσανασχετούμε.
     Και θυμάμαι τους στίχους του James Whitcomb Riley (1849-1916) που είχα διαβάσει κάπου σαράντα χρόνια πριν, και τους παραθέτω σε δική μου ελεύθερη απόδοση:
«Δεν ωφελεί να γκρινιάζεις και να παραπονιέσαι
Είναι το ίδιο φτηνό κι εύκολο να χαίρεσαι.
Όταν ο Θεός αλλάζει τον καιρό και στέλνει βροχή
Ας είναι η βροχή η επιλογή σου».

Πέμπτη, 25 Μαΐου 2017

Les Miserables

Ειδήσεις δεν είναι μόνο οι μεγάλες ιστορίες, τα πρωτοσέλιδα, οι πηχυαίοι τίτλοι ή τα βαρύγδουπα ονόματα. Συχνά στα ‘ψιλά’ βρίσκει κανείς πολύ ενδιαφέροντα πράγματα, άλλοτε αισιόδοξα και άλλοτε τραγικά. Όπως εκείνο το προχθεσινό που διάβασα στη Guardian, για την κυρα-Μαρία, μια φτωχή γυναίκα στη Βραζιλία που πριν δυο χρόνια έκλεψε από ένα σούπερ μάρκετ ένα σοκολατένιο πασχαλινό αυγό κι ένα κομμάτι κοτόπουλο για τα παιδιά της. Για την πράξη αυτή κρατήθηκε στη φυλακή πέντε μήνες μέχρι τη δίκη, όπου κρίθηκε ένοχη για ‘έγκλημα εκ προμελέτης’, καταδικάστηκε σε φυλάκιση τριών ετών, δύο μηνών και τριών ημερών (υποθέτω ότι οι μήνες και οι μέρες είναι το... ΦΠΑ της ποινής) ούσα έγκυος, και τώρα θηλάζει το νεογέννητο μωρό της στη φυλακή. Μόλις το μωρό κλείσει τους έξι μήνες, θα της αφαιρεθεί η κηδεμονία του. Η είδηση έχει προκαλέσει σάλο στη χώρα, και τα εκεί Μέσα τονίζουν τη διαφορά στη νομική μεταχείριση της γυναίκας αυτής και πολλών αξιωματούχων της χώρας που διώκονται για υποθέσεις διαφθοράς και υπεξαίρεση εκατοντάδων εκατομμυρίων από δημόσια ταμεία και άλλους οργανισμούς. Οι τελευταίοι έχουν λάβει χρονικά μικρότερες ποινές και κάποιοι έχουν κάνει συμφωνίες με τις αρχές για απλό περιορισμό κατ' οίκον.
     Ποιος είπε ότι οι ‘Άθλιοι’ του Ουγκό υπήρχαν μόνο τον δέκατο ένατο αιώνα; Το γνωστό απόφθεγμα ότι ο νόμος είναι σαν τον ιστό της αράχνης (που πιάνει μόνο τα έντομα, ενώ τα πουλιά τον σχίζουν άνετα) δυστυχώς ισχύει διαχρονικά και ανά την υφήλιο, εδραιώνοντας την εμπιστοσύνη του κοινού στις εξουσίες.

Τρίτη, 23 Μαΐου 2017

Επιστροφή

Διάβασα με προσοχή του άρθρο του Απ. Λακασά με τίτλο ‘Υπουργείο Παιδείας: «Επιστρέψτε τα βιβλία σας»’ (21 Μαΐου) και κούνησα το κεφάλι συγκαταβατικά. Εδώ και δεκαετίες παρακολουθούσαμε την ετήσια ‘τελετουργική’ καταστροφή χιλιάδων σχολικών βιβλίων από μαθητές όλων των τάξεων, με τη σιωπηρή ανοχή (αν όχι και με την ανοικτή επιδοκιμασία) γονέων, εκπαιδευτικών και πολιτικών κάθε απόχρωσης. Ήταν κι αυτή αναπόσπαστο κομμάτι του ασύδοτου τρόπου ζωής της ελληνικής κοινωνίας, που οδήγησε στη σημερινή κρίση. Οι λίγοι που διαμαρτύρονταν ακούγονταν σαν «φωνές βοώσες εν ερήμω». Και τώρα φθάσαμε να μην έχουμε χαρτί για φωτοτυπίες, των οποίων βέβαια γίνεται κατάχρηση: στα μαθητικά και φοιτητικά μας χρόνια συνηθίζαμε να κρατούμε χειρόγραφες σημειώσεις. Ένα παλαιό εκπαιδευτικό δόγμα έλεγε ότι μία γραφή ισοδυναμεί με πέντε αναγνώσεις: ευκολώτερα μαθαίνεις αυτό που γράφεις με το χέρι. Έστω και με καθυστέρηση, ας αναγνωρίσουμε ότι λάθος κατευθύνσεις ακολουθήσαμε τόσα χρόνια. Το θέμα δεν είναι πολιτικό-κομματικό, και θα είναι ντροπή να μη προχωρήσουμε σε μια πιο σώφρονα αντιμετώπιση της σχολικής περιουσίας για λόγους ιδεολογικούς. Ποτέ δεν είναι αργά για να αλλάξουμε τακτική. Έχουμε την απαραίτητη βούληση και σύνεση;
[Δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή σήμερα]

Δευτέρα, 22 Μαΐου 2017

Όπως η Μάλτα

Το άκουσα στο ραδιόφωνο, το αναζήτησα στις εφημερίδες, αλλά πουθενά. Απόρησα. Τελικά με λίγο ψάξιμο το βρήκα στην 'Εφημερίδα των Συντακτών', μια εφημερίδα που ιδεολογικά δεν με εμπνέει. Λοιπόν, σύμφωνα με δημοσίευμα του γερμανικού Spiegel, η Μάλτα αποτελεί παράδεισο για ποικίλες γνωστές εταιρείες ευρωπαϊκών (και δη γερμανικών) συμφερόντων, λόγω των χαμηλών φορολογικών συντελεστών της (μόνο 6%). Αποτέλεσμα: οι εν λόγω επιχειρήσεις δεν πληρώνουν φόρους στην πατρίδα τους, αλλά αφήνουν σημαντικά οφέλη στην φιλόξενη νήσο Μελίτη, που μάλιστα προεδρεύει της Ευρωπαϊκής Ένωσης το τρέχον εξάμηνο. Σύμφωνα με γαλλικό δημοσίευμα, η Μάλτα στερεί τις υπόλοιπες χώρες από 2 δισεκατομμύρια ευρώ σε φόρους κάθε χρόνο. Ωστόσο ο πρωθυπουργός της δηλώνει ότι αυτό δεν είναι μυστικό: απλώς, όπως λέει, η χώρα του έχει ένα ανταγωνιστικό σύστημα, που είναι ελκυστικό για όσους δεν θέλουν να πληρώνουν περισσότερα.
     Δυο συμπεράσματα βγάζω από την είδηση. Αφού είναι όλα νόμιμα και υπεράνω υποψίας, γιατί δεν εφαρμόζουμε κι εμείς στη χώρα μας ένα ανάλογο, κατά πάντα έντιμο σύστημα που να εξυπηρετεί -- με το αζημίωτο -- τους μεγαλοκαταθέτες όλου του κόσμου; Τι ακριβώς μας εμποδίζει; Μήπως το περίφημο "ηθικό πλεονέκτημα";
     Το δεύτερο είναι πιο σημαντικό. Αυτή την είδηση πρέπει να την έχουμε κολλημένη στην πρώτη σελίδα της κάθε διαπραγματευτικής μας προσπάθειας, ώστε μόλις ο ανάπηρος Γερμανός (ή όποιος άλλος στη θέση του) αρχίζει να κουνάει επιτιμητικά το δάχτυλο και να μιλάει για φοροδιαφυγή στην Ελλάδα και άλλα παρόμοια, να του θυμίζουμε τι κρύβει η δική του πατρίδα στον δικό της σάκκο, που σύμφωνα με τον Αισώπειο μύθο, κρέμεται στην πλάτη της κι έτσι κάνει ότι δεν τον βλέπει.

Συμφέροντα

Η αφρικανική χώρα που σήμερα είναι γνωστή ως Ζιμπάμπουε κάποτε λεγόταν Ροδεσία και ήταν βρετανική αποικία. Το 1980, μετά από ένα σκληρό ανταρτοπόλεμο εναντίον της λευκής μειοψηφίας, έγιναν εκλογές που τις κέρδισε ο Ρόμπερτ Μουγκάμπε, ο οποίος στη συνέχεια εξαπέλυσε μια βίαια επιχείρηση καταστολής των πολιτικών του αντιπάλων, χρησιμοποιώντας την ειδικά εκπαιδευμένη (από βορειοκορεάτες ‘ειδικούς’) και φανατικά αφοσιωμένη σ’ αυτόν Πέμπτη Ταξιαρχία. Σύμφωνα με τους ιστορικούς που μελέτησαν και κατέγραψαν τα γεγονόταν, η καταστολή αυτή οδήγησε σε ατέλειωτη σειρά δολοφονιών και βιασμών αόπλων πολιτών, και ο αριθμός των νεκρών υπολογίζεται σε 10-20 χιλιάδες, με πολύ περισσότερους σωματικά και ψυχικά τραυματισμένους. Η ιστορία ξανάρχεται σήμερα στο φως διότι, σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα της Guardian, οι ερευνητές ανακάλυψαν εκτεταμένη διπλωματική αλληλογραφία που δείχνει ότι η βρετανική κυβέρνηση γνώριζε καλά τις ακρότητες του καθεστώτος, αλλά συστηματικά τις αποσιωπούσε ή τις υποβάθμιζε για να μη θιγούν τα βρετανικά συμφέροντα στην πρώην αποικία. Ας σημειωθεί ότι ο Μουγκάμπε εξακολουθεί να είναι πρόεδρος μετά 37 χρόνια (πάντα... εκλεγμένος βέβαια), ενώ οι πιστοί του υποστηρίζουν ότι θα είναι πρόεδρος ακόμη και μετά θάνατον! 
     Εξάλλου, αυτές τις μέρες μάθαμε ότι ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στο πρώτο του υπερατλαντικό ταξίδι υπέγραψε συμφωνία πώλησης οπλισμού αξίας 350 δισεκατομμυρίων δολαρίων στη Σαουδική Αραβία, μια χώρα που δεν φημίζεται για τις επιδόσεις της στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ξέρουμε από άλλες περιπτώσεις πόσο κραυγαλέες είναι οι διαμαρτυρίες της αμερικανικής διπλωματίας για πράξεις που (κατά τη γνώμη της) παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα: μέχρι και ανθρωπιστικούς πολέμους έχει κηρύξει. Ωστόσο, το συμφέρον της εθνικής τσέπης φαίνεται να είναι το υπέρτατο κριτήριο ανθρωπισμού και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού. Υπάρχει άραγε παγκόσμιο Νόμπελ υποκρισίας;

Πέμπτη, 18 Μαΐου 2017

Συνείδηση

Σε μια πρωτοφανή όσο και αξιοθαύμαστη κίνηση, όλες οι αναισθησιολόγοι του νοσοκομείου της Σάμου αποφάσισαν για λόγους συνειδήσεως να μη χορηγούν αναισθησία σε επεμβάσεις διακοπής κύησης, εκτός αν συντρέχουν ιατρικοί λόγοι κινδύνου της ζωής ή της υγείας της εγκύου. Η απόφαση έχει ξεσηκώσει ποικίλες αντιδράσεις από κάθε κατεύθυνση, που βέβαια αναμασούν τα γνωστά επιχειρήματα περί ελεύθερης επιλογής και διαχείρισης του σώματος των γυναικών, αλλά αφήνουν και σαφείς αιχμές για θρησκευτικά δόγματα που μας γυρίζουν στο Μεσαίωνα και άλλα συναφή. Δεν λείπουν κι αυτοί που υποστηρίζουν ότι υπό συνθήκες κρίσεως είμαστε πάρα πολλοί στην Ελλάδα και δεν πρέπει να γεννάμε παιδιά μέχρι να στρώσουν τα πράγματα! Ακόμη, κάποιοι ρωτούν πώς οι ίδιες αναισθησιολόγοι μέχρι πρό τινος δεν είχαν συνειδησιακά προβλήματα με τις αμβλώσεις και ξαφνικά τα απέκτησαν (εδώ θα μπορούσε να αντιτάξει κανείς το ακλόνητο και άκρως επίκαιρο επιχείρημα ότι κάποιοι μέχρι πρόσφατα είχαν πρόβλημα με τα μνημόνια, το οποίο λύθηκε ως δια μαγείας, αλλά ας μη πολιτικοποιήσουμε το θέμα...).
     Επί της ουσίας και τελείως σοβαρά, από δεοντολογικής πλευράς κανείς δεν μπορεί να επιβάλει σε κανέναν γιατρό να ενεργήσει αντίθετα στη συνείδησή του. Ο Κώδικας Δεοντολογίας είναι σαφής: «Ο ιατρός μπορεί να επικαλεσθεί τους κανόνες και τις αρχές της ηθικής συνείδησής του και να αρνηθεί να εφαρμόσει ή να συμπράξει στις διαδικασίες τεχνητής διακοπής της κύησης, εκτός εάν υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της υγείας της» (άρθρο 31). Ακόμη, πολύ σημαντικό, δεν είναι άγνωστο να αλλάζουν οι άνθρωποι ζωή και συμπεριφορά: στην εκκλησιαστική γλώσσα αυτό λέγεται μετάνοια. Ανεξάρτητα από το τί έκανε παλαιότερα ένας γιατρός, μπορεί να αναθεωρήσει τη στάση του απέναντι στο μεγάλο θέμα της Ζωής σε κάθε της μορφή. Έχω γράψει πριν από χρόνια για τον Μπέρναρντ Νάθανσον, Αμερικανό μαιευτήρα με χιλιάδες εκτρώσεων στο ‘ενεργητικό’ του, που το 1979 σταμάτησε οριστικά τις επεμβάσεις αυτές, δηλώνοντας: «Είναι αναμφίβολο ότι η ζωή αρχίζει με τη σύλληψη και απαιτεί όλη την προστασία και την ασφάλεια που απολαμβάνει καθένας από μας». 
     Συγχαίροντας τις συναδέλφους για τη στάση τους αυτή, τους ευχόμαστε καλή δύναμη και υπομονή για να αντιμετωπίσουν τα πυρά των κάθε είδους ‘προοδευτικών’. Όπως μας λέγει η Έξοδος, ‘εὖ ἐποίει ὁ Θεὸς τὰς μαίας’ των Εβραίων που δεν θανάτωναν τα αρσενικά μωρά σύμφωνα με τη διαταγή του Φαραώ στην Αίγυπτο. Και δεν λείπουν σε κάθε εποχή εκείνοι που ακολουθούν το παράδειγμά τους.

Τρίτη, 16 Μαΐου 2017

Πλαστικά


Έχετε ακούσει ποτέ το νησί Χέντερσον; Ούτε κι εγώ. Όπως διαβάζω στη Guardian, είναι ένα ακατοίκητο ερημονήσι του Νοτίου Ειρηνικού, απ’ αυτά που στις τουριστικές φωτογραφίες μοιάζουν με επίγειους παραδείσους: γαλαζοπράσινη θάλασσα, σειρές από φοινικιές, ατέλειωτη λευκή άμμος, ένα ελαφρό αεράκι να σαλεύει τα κλαδιά και τα κύματα, και… πλαστικό, πολύ πλαστικό. Στο συγκεκριμένο νησί βρέθηκαν συνολικά κάπου 18 τόννοι (υπολογίσθηκαν σε 38 εκατομμύρια κομμάτια) του συνθετικού υλικού (σακούλες, μπουκάλια, συσκευασίες κάθε είδους, παιχνίδια και εξαρτήματα από κάθε γωνιά της γης) στην επιφάνεια της παραλίας, και σε βάθος μέχρι και 10 εκατοστά. Πώς έφτασε τόσο πλαστικό στην ερημιά; Στην είδηση και στα πολυάριθμα σχόλια που ακολουθούν οι κυρίαρχες απόψεις είναι ότι πρόκειται αφενός για σποραδικά απορρίμματα από πλοία που ταξιδεύουν στις θάλασσες (πόσα χρειάζονται για να φτάσουν τους 18 τόννους σε ένα μόνο ερημονήσι;) και αφετέρου -- κάτι που ακούγεται πιο πιθανό αλλά και κυνικό συγχρόνως -- για σκουπίδια που αδειάζονται σωρηδόν στη μέση του ωκεανού, μακριά (υποτίθεται) από κατοικημένες περιοχές, όπου κανείς δεν τα θέλει.
     Όποια κι αν είναι η εξήγηση, το σίγουρο είναι ότι οι σύγχρονοι άνθρωποι κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αλλοιώνουμε και να υποβαθμίζουμε το περιβάλλον στο οποίο ζούμε. Κανένα μέρος δεν είναι πλέον τόσο μακριά ώστε να μη μας αφορά. Ο Ειρηνικός, η Αρκτική, η Ανταρκτική, τα Ιμαλάια και οι Άλπεις επηρεάζουν έμμεσα τη ζωή μας όσο την επηρεάζει πιο άμεσα η κατάσταση στη λίμνη Κορώνεια ή τον Θερμαϊκό κόλπο. Είναι απλώς θέμα χρόνου να βρούμε μπροστά μας τους τόννους των σκουπιδιών που αλόγιστα συσσωρεύουμε "κάτω από το χαλί", νομίζοντας ότι γλιτώσαμε από αυτά.

Δευτέρα, 15 Μαΐου 2017

Συμμέτοχοι

Όπως είναι γνωστό, το Βάπτισμα είναι μη επαναλαμβανόμενο Μυστήριο. Ούτε ξαναγίνεται, αλλά ούτε και ξεγίνεται, όπως κάνουν κάποιοι άθεοι σε άλλες χώρες που υπογράφουν ‘πράξεις ξεβαπτίσματος’ (πάντως για Ορθοδόξους δεν το έχω ακούσει ως τώρα) -- άλλο αν συχνά αμαυρώνεται και μολύνεται με την μετέπειτα ζωή μας. Ωστόσο, παρακολουθώντας χθες την βάπτιση του μικρού Κωνσταντίνου, έκανα ξανά τη σκέψη ότι δεν μας εμποδίζει κανείς και τίποτε να συμμετέχουμε στα Μυστήρια και να κατανοούμε όσα λέγονται σ’ αυτά σαν να αναφέρονται και σε μας τους ίδιους, κάτι που δεν μπορούσαμε βέβαια να κάνουμε ως νήπια. Έτσι, οι εξορκισμοί, η αποταγή του Σατανά και η σύνταξη με τον Χριστό, η συνταφή και συνανάσταση στο νερό της κολυμβήθρας, η χρίση με το Μύρο, οι ευχές, όλα αυτά ισχύουν για κάθε Χριστιανό που εντάχθηκε στην Εκκλησία με τον τρόπο αυτό. Η ακρόασή τους ας είναι μια υπόμνηση όσων υποσχεθήκαμε -- μέσω των αναδόχων μας -- να τηρήσουμε στη ζωή μας, και μια αφορμή για αυτοαξιολόγηση. Το ίδιο βέβαια ισχύει και για τον Γάμο, αλλά και για την Εξόδιο ακολουθία. Ας μην είμαστε παθητικοί κοινωνικοί θεατές αυτών των εκκλησιαστικών γεγονότων, που τόσο δογματικό βάθος και πνευματικό περιεχόμενο έχουν.

Κυριακή, 14 Μαΐου 2017

Μεταστροφή

 
 
 



Κυριακή της Σαμαρείτιδος σήμερα, μια μέρα αφιερωμένη σε μια συζήτηση του Κυρίου με μια ξένη γυναίκα, που ξεκίνησε με το απλό και φυσικό αίτημα «Δος μου να πιώ» και έφτασε στην αποκαλυπτική δήλωση «Εγώ που σου μιλώ είμαι ο Μεσσίας». Ποτέ δεν είχε αποκαλύψει πιο ξεκάθαρα την σωτήρια ιδιότητα και αποστολή του ο Χριστός. Και το κάνει τώρα όχι προς κάποιον νομοδιδάσκαλο, αρχιερέα, έγκριτο και καταρτισμένο πρεσβύτερο του λαού του, αλλά σε μια γυναίκα αλλοεθνή και με βεβαρυμένο ηθικό παρελθόν, η οποία αφενός εκδηλώνει την θρησκευτική της περιέργεια με τα ερωτήματά της, και αφετέρου σπεύδει να ανακοινώσει στους συμπατριώτες της όσα θαυμαστά έμαθε, χωρίς να τη νοιάζει πώς θα την σχολιάσουν εκείνοι. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό: οι συμπολίτες της πιστεύουν στον Χριστό και η ίδια και η οικογένειά της γίνονται ισαπόστολοι και μετέπειτα μάρτυρες. Και η Εκκλησία κάθε χρόνο θυμάται το μοναδικό αυτό γεγονός και τιμά την πρωταγωνίστριά του.
     Στις εικόνες βλέπουμε το πηγάδι του Ιακώβ και τον μεγάλο και πολύ φωτεινό ναό που το περιβάλλει σήμερα, από την επίσκεψή μας εκεί τον Νοέμβριο.